V.A., Music in the Margin, Sub Rosa 2006
V.A., Music in the Margin. Bôkan! The Journey Continues..., Sub Rosa 2008


Wydawcy pierwszej części "Muzyki marginesu" żalą się już na wstępie, że muzyka autsajderów nie doczekała się nigdy swych wielkich dokumentatorów, którzy, jak Harry Smith czy Alan Lomax - przywracający oficjalnemu obiegowi sztuki amerykański folklor oraz muzyczne światy kultur archaicznych i egzotycznych, uwieczniliby dokonania takich zjawiskowych postaci (konstruktorów-kompozytorów), jak Adolf Wölfi czy Arthur K. Ferris. "Musics In The Margin" jest próbą nadrobienia tych zaległości i ocalenia dla potomnych autsajderskiej muzyki najważniejszych twórców drugiej połowy XX wieku. Wśród wykonawców znajdziemy tu więc i prawdziwą "gwiazdę" - Daniela Johnstona - uwiecznionego w słynnym filmie Jeffa Feuerzeiga bohatera amerykańskiego undergroundu mającego na swym koncie bezlik płyt i koncertów, i pomniejsze postaci arcyciekawych artystów muzycznego marginesu: André Robillarda, Chantal Robette, Wesleya Willisa, Oscara Hausa, Jacquesa Brodiera czy Marthę Grunenwaldt, a nawet osławionego Konstantina Raudive - łotewskiego psychologa i radioamatora, rejestrującego na taśmach magnetycznych rzekome głosy zmarłych, któremu Sub Rosa poświęciła już osobne wydawnictwo płytowe. Wszyscy ci twórcy prezentują osobne, wielce osobliwe podejście do sztuki dźwięku, traktowanej niezmiennie jako instrument ekstremalnie intensywnej autoekspresji, choć samo pojęcie autorskości może być tu dyskusyjne - wszak, zdarza się i tak, że głosem autsajdera przemawia tu (śpiewa) sam obłęd wyzwolony z więzów estetycznych i społecznych konwencji. Jest to zatem czysta sztuka prymitywistów, którzy podążając raczej ścieżkami intuicji niż wiedzy i wykształcenia, kreowali przez lata muzyczne światy zaskakująco bliskie konceptualnym patentom akademickiej awangardy, wyposażając je zarazem w piękno kostropate i z lekka ukośne.

Na "Bokan" znajdujemy się o krok dalej. Nie jest to już bowiem proste archiwizowanie muzycznej autoekspresji autsajderów, lecz wspólne muzykowanie jako psycho- i socjoterapia. Album jest wszak zapisem warsztatów muzycznych przeprowadzonych w ośrodku resocjalizacyjnym La Porte Ouverte (Blicquy, Leuze-en-Hainaut) z pensjonariuszami rekrutującymi się ze środowisk młodzieżowych zagrożonych społeczną (i kulturową) marginalizacją. Jest to zatem niemal dokumentalny zapis pewnego eksperymentu muzykoterapeutycznego adresowanego do określonej wyraźnie grupy docelowej i stawiającego sobie za cel aktywizację artystyczną i społeczną resocjalizację młodych ludzi wykluczonych z obiegu kultury wysokiej. Całość otwiera radosne, plemienne skandowanie dyskotekowego przeboju "Aisha", który zresztą powróci na tej płycie wielokrotnie w formie mniej lub bardziej zdekomponowanej, przywodząc na myśl niegdysiejsze poczynania komuny Amon Düül wykonującej "przeboje" Beatlesów, po czym następuje cała seria nie mniej spontanicznych, brikolerskich eksperymentów pensjonariuszy z instrumentami i (przede wszystkim!) elektronicznymi efektami brzmieniowymi, z czego rodzi się swoisty dźwiękowy manifest wyzwolonej wyobraźni muzycznej. Jest to przede wszystkim muzyka zdominowana przez emocje - zrodzona z gniewu i frustracji - młodzieńczo hałaśliwa i naiwnie ekstremalna, niepozbawiona jednak uroku, a nawet piękna fundowanego przede wszystkim przez niekwestionowany autentyzm przeżycia. Bez wątpienia są to jedne z najciekawszych antologii muzycznych, jakie ukazały się w ostatnich latach!

Dariusz Brzostek


<<< poprzednia recenzja następna recenzja >>>
 

RECENZJE

+ Sunao Inami - Disinfectant. Live in Tokyo RMX
+ Jeff Gburek - Remote Provinces
>> V.A. - Music in the Margin / V.A. - Music in the Margin. Bôkan! The Journey Continues...
+ Love Live Life & One - Love Will Make a Better You
+ Masahiko Satoh & Soundbreakers - Amalgamation
+ Muariolanza - Wszystko będzie inaczej
+ Eric Dolphy - The Complete Latin Jazz Sides
+ Philip Cohran and the Artistic Heritage Ensemble - The Malcolm X Memorial (A Tribute in Music)
+ Emiter - Microsillon
+ Moritz Von Oswald Trio - Vertical Ascent
+ Hugo Race - Between Hemispheres
+ Bruce Gilbert - Oblivio Agitatum
+ Ekkehard Ehlers/Paul Wirkus - Ballads
+ Jackie-O Motherfucker - Ballads of the Revolution
+ Chicha Libre - !Sonido Amazonico!
+ Daphne Oram - Oramics
+ 23 Skidoo - Just Like Everybody
+ V.A. - Raks Raks Raks. 27 Golden Garage Psych Nuggets from the Iranian 60s Scene
+ Muslimgauze - Jaagheed Zarb / Jah-Mearab / Sycophant of Purdah
+ Marc Wilkinson - Blood on Satan's Claw. Original Soundtrack
+ Richard Pinhas/Merzbow - Keio Line
+ Günter Müller - Buenos Aires Tapes
+ Bertrand Gauguet/Franz Hautzinger/Thomas Lehn - Close Up
+ Sunn O))) - Monoliths & Dimensions
+ Aube - La Syndrome Aquatique
+ Karpaty Magiczne - Sonic Suicide
+ Re- Drum - S
+ Different State - Azure
+ British Sea Power - Man Of Aran
+ Jerome Froese - Neptunes
+ Ab Intra - Aura Imaginalis
+ Woody Alien - Microgod
+ Wolfram Spyra - Meditationen
+ Fenn O' Berg - Magic & Return
+ Singapore Sling - Perversity, Desperation And Death
+ St. Vincent - Actor
+ Grizzly Bear - Veckatimest
+ Ritornell - Golden Solitude
+ Dj Vadim - U Can't Lurn Imaginashun
+ Jarvis Cocker - Further Complications
+ Aquavoice - Memories
+ Michael Mantra - a/b
+ Maurizio Bianchi - The Testamentary Corridor